Stikstofuitspraak leidt opnieuw tot vertraging in de bouw

14 december, 2022

Het zal u niet zijn ontgaan: Op 2 november 2022 heeft de Raad van State uitspraak gedaan over de bouwvrijstelling. Die vrijstelling komt erop neer dat de stikstofuitstoot tijdens de bouwfase niet meer afzonderlijk hoeft te worden beoordeeld.

De Raad van State acht dit in strijd met de Europese Habitatrichtlijn. Dat betekent dat veel projecten grote vertraging oplopen, omdat nu per project vooraf moet worden berekend hoeveel stikstof er tijdens de bouwfase vrijkomt. Een volledige bouwstop is er niet; wel veel uitstel.

Wat was er aan de hand?

De uitspraak van de Raad van State over de bouwvrijstelling, is een vervolg op een eerdere uitspraak van 29 mei 2019 over het PAS (Programma Aanpak Stikstof). Het PAS was een programma dat gebruikt werd ter bescherming van natuurgebieden van het Europese Natura 2000 programma. Het programma bevatte maatregelen om de stikstofdepositie op deze natuurgebieden te verminderen en zo de stikstofproblematiek tegen te gaan.

In de uitspraak van 29 mei 2019 is het PAS door de Raad van State vernietigd. Dat had tot gevolg dat vanaf dat moment elk bouwproject – nieuw én lopend – moest worden getoetst op stikstoofuitstoot. Dat leidde tot forse vertragingen.

De bouwvrijstelling was een ‘geitenpaadje’ dat het kabinet heeft bedacht om de stikstofproblematiek bij vergunningverlening – zoals voor de bouw van woningen en de aanleg van wegen – te vergemakkelijken. Stikstof hoefde in de bouwvrijstelling alleen voor de gebruiksfase te worden beoordeeld, en niet voor de bouwfase. Dit omdat de milieubelasting tijdens de bouw altijd tijdelijk is, terwijl het gebruik een permanent karakter heeft.

Daar heeft de Raad van State dus een streep door gezet: in de uitspraak van 2 november 2022 (de ‘Porthos-uitspraak’) oordeelt de Raad van State dat niet is uit te sluiten dat ook tijdens de bouw al schade door stikstof ontstaat. Daarom voldoet de bouwvrijstelling niet aan het Europees natuurbeschermingsrecht.

Vertraging voor lopende projecten

Tot een bouwstop leidt deze uitspraak niet. Maar wel tot veel vertraging. Voor lopende projecten zal namelijk (alsnog) ook de stikstofuitstoot in de bouwfase berekend moeten worden en een ecologische beoordeling plaatsvinden. Dat geldt voor zowel omgevingsvergunningen als bestemmingsplannen die nog niet onherroepelijk zijn. Daarbij blijft het mogelijk een voortoets uit te voeren en een passende beoordeling te maken. Daarnaast kan er voor projecten van groot openbaar belang toestemming worden gegeven als er een verdere alternatieven zijn en de natuurschade gecompenseerd wordt.

Conclusie

De Porthos-uitspraak zet opnieuw een rem op bouwprojecten. En dat in een tijd waarin er juist moet worden gebouwd om de woningcrisis en energiecrisis aan te pakken. Alhoewel de bouwsector niet stil komt te liggen, leidt de uitspraak hoe dan ook tot vertraging en extra kosten.

De Porthos-uitspraak zet opnieuw een rem op bouwprojecten. En dat in een tijd waarin er juist moet worden gebouwd om de woningcrisis en energiecrisis aan te pakken

Geschreven door