Vennootschappelijke herstructurering

27 juli, 2023

Er zijn een aantal middelen die kunnen worden gebruikt om een onderneming of een groep van ondernemingen te herstructureren met als doel het spreiden of beperken van risico’s. Dit zijn onder andere de juridische (af)splitsing, een activa passiva transactie en het overdragen van aandelen. In dit artikel zullen deze middelen eerst worden toegelicht. Vervolgens zal middels een voorbeeld worden weergegeven hoe een afsplitsing in de praktijk kan worden ingezet.

 

Splitsing

In de wet zijn twee varianten van de splitsing opgenomen: de zogeheten ‘zuivere splitsing’ en een ‘afsplitsing’. Bij een zuivere splitsing gaat het vermogen van een splitsende rechtspersoon op twee of meer andere rechtspersonen over. De splitsende rechtspersoon houdt bij de zuivere splitsing op te bestaan. Bij een afsplitsing gaat een deel van het vermogen van de splitsende rechtspersoon op een of meer bestaande of bij de splitsing op te richten rechtspersonen over. Bij een afsplitsing houdt de splitsende rechtspersoon niet op te bestaan.

Iedere splitsing kent een voorbereidende, een bekendmakende en een uitvoerende fase. In de voorbereidende fase dient het voorstel tot splitsing te worden opgesteld. Dit voorstel tot splitsing dient aan de in de wet genoemde elementen te voldoen. Aangezien de splitsende rechtspersoon bij een afsplitsing niet ophoudt te bestaan en het vermogen bij een zuivere splitsing en een afsplitsing op meer rechtspersonen kan overgaan, is het heel belangrijk dat in het voorstel tot splitsing duidelijk wordt omschreven welk deel van het vermogen op welke rechtspersoon overgaat. Nadat het voorstel tot splitsing is opgesteld, dient dit samen met de andere wettelijke voorgeschreven stukken in het handelsregister te worden gedeponeerd. Vervolgens dient in een landelijk verspreid dagblad te worden aangekondigd dat het voorstel tot splitsing tezamen met de vereiste stukken bij het handelsregister is neergelegd. Dit wordt de bekendmakingsfase genoemd. Crediteuren van de bij de splitsing betrokken rechtspersonen kunnen hierdoor op de hoogte raken van de splitsing en – indien gewenst – binnen een maand verzet tegen de splitsing instellen bij de rechtbank. Is er geen verzet aangetekend (of is het ingestelde verzet ongegrond verklaard) dan kan de laatste fase, de uitvoeringsfase, worden doorlopen. De betrokken rechtspersonen kunnen dan tot de splitsing besluiten, waarna de notaris de akte tot splitsing kan passeren. Voordeel van de splitsing is dat niet ieder vermogensbestanddeel apart hoeft te worden overgedragen. Een nadeel is dat de splitsing een wettelijke, vastomlijnde procedure is met veel regels en daarmee relatief kostbaar en tijdrovend.

 

Activa passiva transactie

Bij een activa passiva transactie (een standaard verkoop) worden bezittingen (en schulden) overgedragen. Partijen dienen dan een overeenkomst te sluiten, waarna de activa/passiva worden geleverd. Het voordeel van een dergelijke overdracht is dat aan “cherrypicking” kan worden gedaan door alleen de aantrekkelijke onderdelen over te nemen. Nadeel is dat ieder onderdeel /vermogensbestanddeel afzonderlijk volgens de daarvoor geldende regels dient te worden overgedragen, waarbij sommige vermogensbestanddelen niet overdraagbaar zijn. Ook dient rekening te worden gehouden met de regels van overgang van onderneming op grond waarvan werknemers onder bepaalde voorwaarden van rechtswege mee overgaan op de koper; die kun je dus niet “cherrypicken”.

 

Overdracht van aandelen

Bij een aandelenoverdracht draagt verkoper zijn aandelen in een besloten vennootschap. Partijen sluiten dan een koopovereenkomst, waarna de aandelen bij notariële akte worden geleverd. Door de aandelenoverdracht neemt de koper alle bezittingen en schulden van (het deel van) de gekochte onderneming over. Een voordeel is dat de levering eenvoudig is doordat enkel de aandelen hoeven te worden overgedragen en daarmee ineens “alles” wordt overgenomen (dus ook werknemers, contracten en vergunningen). Nadeel is dat doorgaans een onderneming met een heel verleden wordt overgenomen, waarbij claims uit het verleden zich in de toekomst kunnen materialiseren. Dit nadeel kan echter worden ondervangen met het maken van goede afspraken (garanties en vrijwaringen) n.a.v. een deugdelijke due diligence.

 

Voorbeeld: Het overdragen van activa met behulp afsplitsing

Het komt geregeld voor dat een vennootschap een bepaalde niet/minder renderende of risicovolle activiteit inclusief de daaraan verbonden activa wilt afstoten. Op die manier kunnen de risico’s voor de vennootschap worden verkleind. Als het om veel activa (waaronder bijvoorbeeld diverse contracten) gaat, kunnen de diverse vereisten voor levering van die activa de overdracht complex maken. In dat geval kan een afsplitsing een oplossing bieden. Met behulp van een afsplitsing kunnen de activa als het ware worden overgedragen zonder dat de diverse vereisten voor levering van die activa in acht genomen moeten worden. Daarbij dienen contracten overigens vooraf te worden gescreend op zogeheten ‘change of control-bepalingen’. Die kunnen namelijk beletten dat het contract door de afsplitsing mee overgaat.

Mochten er aan de af te splitsen activa veel schulden verbonden zijn, dan kan het beter zijn om voor een activa passiva transactie te kiezen. Deze schulden volgen de af te splitsen activa immers. Ook in dergelijke gevallen is een deugdelijke due diligence dus van groot belang.

Er zijn diverse manieren om een herstructurering door te voeren. Het is echter van groot belang om hierbij op te merken dat het ‘te laat’ overgaan tot het herstructureren van een onderneming ook risico’s met zich mee kan brengen. Als de herstructurering namelijk plaatsvindt op het moment dat er wetenschap van benadeling van schuldeisers is, kan dit ertoe leiden dat de rechtshandelingen worden aangetast. Juridische bijstand bij herstructureren – zeker in zwaar weer – is daarom onmisbaar.

In de wet zijn twee varianten van de splitsing opgenomen: de zogeheten ‘zuivere splitsing’ en een ‘afsplitsing’.

Was dit artikel nuttig?

Wij bespreken graag uw persoonlijke situatie tijdens een vrijblijvende kennismaking met een voor uw situatie relevante specialist.

Een van onze adviseurs neemt binnen uiterlijk één werkdag contact met u op om samen een afspraak in te plannen