Christiaan-Riemens
 
NL / EN / DE

Het beëindigen van een behandelingsovereenkomst wegens de weigering van een patiënte om de arts een hand te geven: mag dat zomaar?

De vraag of een behandelovereenkomst kan worden beëindigd, komt in de praktijk regelmatig aan de orde. Zo ook recent toen de vraag aan het tuchtcollege werd voorgelegd of een arts de behandelovereenkomst mocht opzeggen met een patiënte die weigerde zijn hand te schudden. Mr. Christiaan Riemens vertelt u er meer over.

De feiten

Op 5 september 2017 had klaagster een afspraak in het ziekenhuis om haar verstandskies te laten trekken door beklaagde (een kaakchirurg). De anamnese werd door een assistente afgenomen. Klaagster werd vervolgens in afwachting van verdere behandeling geplaatst in de behandelstoel en ten behoeve van de aanstaande ingreep verdoofd.

Iets later is beklaagde de behandelruimte binnen gelopen en heeft hij zijn hand uitgestoken om klaagster te begroeten. Klaagster weigerde vanwege haar geloofsovertuigingen – enkele malen hierin volhardend – de uitgestoken hand te accepteren. Vervolgens heeft beklaagde de behandeling afgebroken. Klaagster heeft met een verdoofde kaak het ziekenhuis moeten verlaten.

De klacht

Klaagster is over deze gang van zaken niet te spreken en verwijt beklaagde dat deze het leveren van zorg aan haar heeft geweigerd op basis van discriminatie op grond van geloofsovertuiging. Daarmee heeft beklaagde volgens haar de vrijheid van godsdienst en geloofsovertuiging overtreden maar ook zijn artseneed geschonden: “ik stel het belang van de patiënt voorop en eerbiedig zijn opvattingen”.

Het verweer

Beklaagde erkent het afbreken van de behandeling, maar betwist dat hij het leveren van zorg heeft geweigerd op basis van discriminatie op grond van geloofsovertuiging. Hij wilde goede zorg leveren, maar ervoer door het weigeren van zijn uitgestoken hand –wat bij hem een schrikreactie veroorzaakte- onvoldoende basis voor een goede arts-patiënte relatie.

Het oordeel van de tuchtrechter

Het Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg (“RTG”) maakt korte metten met het verweer van de kaakchirurg. Het RTG stelt voorop dat er een behandelingsovereenkomst was, inhoudende het trekken van de verstandkies. De behandeling was met de verdoving al begonnen. Beklaagde heeft de behandeling eenzijdig afgebroken. Dat mag niet (art. 7:460 BW), tenzij er ‘gewichtige redenen’ zijn. Die gewichtige redenen zijn er volgens het RTG niet. Beklaagde had zich over de weigering van klaagster om zijn hand te schudden heen moeten zetten. Althans beklaagde had een andere gepaste oplossing in overleg met klaagster moeten zoeken. Door dit na te laten heeft hij gehandeld in strijd met de van hem te vergen zorg jegens klaagster (ingevolge artikel 47, lid 1 onder a wet BIG).

Omdat het RTG (I) niet kon beoordelen of bij de opstelling van beklaagde discriminatie op grond van geloofsovertuiging een rol heeft gespeeld en (II) beklaagde bovendien ter zitting heeft erkend dat zijn gedrag onjuist was, volstaat het RTG met een waarschuwing.

Les voor de praktijk

De (mogelijk vanzelfsprekende) les voor de praktijk is dat een zorgverlener niet, althans niet zomaar een behandelovereenkomst mag beëindigen. Het zwaarwegende belang van de gezondheid van de patiënt en diens afhankelijke positie ten opzichte van de arts staan niet toe, dat de hulpverlening aan de patiënt zomaar wordt beëindigd. Met andere woorden, de arts moet een gewichtige reden hebben om de behandelingsovereenkomst te kunnen beëindigen en dient daarbij bovendien zorgvuldig te werk te gaan. Het weigeren door de patiënt van een aangeboden hand of de omstandigheid dat een arts zich ongemakkelijk voelt levert op zichzelf geen gewichtige reden op om een behandelovereenkomst op te zeggen, laat staan met onmiddellijke ingang. Dat had de betreffende arts ook kunnen en moeten weten als hij richtlijn V.06 “Niet aangaan of beëindiging van de geneeskundige behandelingsovereenkomst” van de KNMG had geraadpleegd.

Dit is een bijdrage van mr. Christiaan Riemens (criemens@thuispartners.nl).

Algemene voorwaarden Disclaimer Privacyverklaring