Thuis Partners
 
NL / EN / DE

Het werkgeversauteursrecht

Van het plaatsen van een foto op je eigen blog, het draaien van muziek in een winkel tot je portfolio met foto’s of kunstwerken; het auteursrecht speelt een rol. Voor ondernemingen zullen de auteursrechten van een werk zoals een nieuw ontwerp, een tekst, een programma of een foto waardevol zijn. Meestal zal het creëren van werken gebeuren door een werknemer of een freelancer. Het is soms lastig te bepalen aan wie het auteursrecht van een ontwerp toekomt; is dat de werkgever of de werknemer?

In dit artikel wil ik daarom graag het volgende behandelen:

  1. In het kort het auteursrecht; en
  2. Het werkgeversauteursrecht.

Het auteursrecht

Het auteursrecht is het exclusieve recht van de maker van een werk om dit ‘te verveelvoudigen’ of ‘openbaar te maken’ (de exploitatierechten). Dit recht komt toe aan de persoon die het werk heeft vervaardigd. Onder het auteursrecht wordt verstaan: een werk van letterkunde, wetenschap of kunst. Denk hierbij aan literatuur en kunstwerken. Indien je het auteursrecht van een werk bezit, ben je gerechtigd op te treden tegen eenieder die hierop inbreuk maakt door zonder toestemming het werk te verveelvoudigen of openbaar te maken. Het kan voorkomen dat je sommige ontwerpen die je in dienst van je voormalig werkgever hebt gemaakt niet zomaar op je eigen website of social media mag plaatsen.

Werkgeversauteursrecht

Het werkgeversauteursrecht is expliciet in de wet vastgelegd. De gedachte hierachter is dat de werkgever de werknemer immers al loon betaalt waarin tevens een vergoeding voor het creëren van een werk is gegeven. De wet verbindt wel voorwaarden aan het werkgeversauteursrecht. Er dient sprake te zijn van:

1. Een dienstverband

Er is sprake van een dienstverband indien er sprake is van het verrichten van werk, het betalen van loon en een gezagsverhouding. Onder een dienstverband vallen niet de overeenkomst van opdracht en de stageovereenkomst.

2. Het creëren van het werk dient te behoren tot de taak van de werknemer

Het is natuurlijk niet de bedoeling dat als een accountmanager software[1] ontwikkelt onder werktijd het auteursrecht bij de werkgever komt te liggen. Nuttige werken voor de werkgever, die de werknemer buiten de taakomschrijving heeft vervaardigd vallen buiten het werkgeversauteursrecht. Wel is het werkgeversauteursrecht van toepassing indien de werkgever een incidentele uitdrukkelijke opdracht geeft aan de werknemer en deze is aanvaard.

3. Zeggenschap van de werkgever

De werkgever dient tevens zeggenschap te hebben over de vorm waarin het concrete werk tot stand komt. Onderzoeken van universitaire onderzoekers zijn bijvoorbeeld in beginsel uitgesloten, nu het werk vaak op grond van een algemene taakomschrijving tot stand wordt gebracht. Het is wel mogelijk voor werkgevers om contractueel af te wijken!

Persoonlijkheidsrechten

Naast de exploitatierechten bestaan ook nog de persoonlijkheidsrechten. Deze persoonlijkheidsrechten zijn niet overdraagbaar en blijven bij de werknemer die in dat geval een beperkte zeggenschap heeft. Bij een beperkte zeggenschap kan worden gedacht aan:

  • het recht zich te verzetten tegen openbaarmaking zonder naamsvermelding;
  • het recht zich te verzetten tegen openbaarmaking onder een andere naam dan de zijne;
  • het recht om op te treden tegen wijziging in het werk zelf; en
  • het recht om op te treden tegen verminking, misvorming of andere aantasting van het werk.
  • een verbod tot publicatie van de projecten (op straffe van een dwangsom);
  • een schadevergoeding ter hoogte van een gederfde licentievergoeding; en
  • andere veroordelingen zoals rectificatie of publicatie van het vonnis.

Optreden tegen een inbreuk op het auteursrecht

Indien u als maker bent bestempeld beschikt u over het auteursrecht. Wordt er inbreuk gemaakt op uw auteursrecht dan zijn er onder andere de volgende acties mogelijk:

Twee situaties toegelicht

1. De eerste situatie heeft betrekking op de opdrachtgever en opdrachtnemer. Indien de opdrachtgever om een artikel vraagt en de opdrachtnemer levert dit aan, bij wie ligt dan het auteursrecht?

Zoals reeds aangegeven valt de overeenkomst van opdracht niet onder de definitie van een dienstverband en tevens niet onder het werkgeversauteursrecht. Indien op basis van een overeenkomst van opdracht een werk wordt gecreëerd ligt het auteursrecht bij de opdrachtnemer, tenzij contactueel wordt afgeweken.

2. De tweede situatie ziet op het werkgeversauteursrecht. Ligt het auteursrecht altijd bij de werkgever of mag de werknemer ook foto’s e.d. privé gebruiken?

Indien de werknemer foto’s maakt die behoren tot de taak (dan wel uitdrukkelijke opdracht) ligt het auteursrecht bij de werkgever. Is dit niet het geval zal het auteursrecht bij de werknemer liggen en is de werknemer gerechtigd de foto’s openbaar te maken. De vraag is dan of de werkgever actie zal ondernemen, nu de werknemer met andere dingen dan zijn werk bezig is onder werktijd.

Conclusie

Het is van belang te weten wie het auteursrecht bezit en welke rechten daaraan zijn verbonden. Het is aan te bevelen om bij het opstellen van een arbeidsovereenkomst, dan wel overeenkomst van opdracht, te laten vastleggen bij wie het auteursrecht komt te liggen. Op deze wijze kan worden voorkomen dat nuttige en waardevolle werken (zoals software) buiten het werkgeversauteursrecht vallen. Regelt u niets, dan gelden de wettelijke regels. Het is daarom beter dure discussies te voorkomen en het auteursrecht vast te leggen in de overeenkomst.

Heeft u hulp of advies nodig inzake het auteursrecht of wilt u actie ondernemen tegen een inbreuk op uw auteursrecht, neemt u dan gerust contact op met mr. Robert Spaubek (rspaubek@thuispartners.nl).

[1] ECLI:NL:RBMNE:2013:4864.

Algemene voorwaarden Disclaimer Privacyverklaring