Rick-Jongen-5
 
NL / EN / DE

Let op: ook WhatsAppberichten sms’jes van privételefoons vallen onder de Wob

De Wet openbaarheid van bestuur (‘Wob’) regelt welke overheidsdocumenten openbaar zijn, en welke niet. Burgers kunnen met een zogenaamd ‘Wob-verzoek’ informatie - van e-mails tot geluidsopnames - die betrekking heeft op een bestuurlijke aangelegenheid opvragen. Sinds de uitspraak van de Raad van State van 20 maart 2019 (ECLI:NL:RVS:2019:899) weten we dat ook WhatsAppberichten en sms’jes van zowel zakelijke als privételefoons van ambtenaren tot die opvraagbare informatie behoren. Maar niet alleen van ambtenaren onderling: ook voor berichten van bedrijven of burgers aan de overheid.

Documenten in de Wet openbaarheid van bestuur

De Wob is van toepassing op verzoeken tot openbaarmaking van informatie van bestuurlijke aangelegenheden bij bestuursorganen. Denk bij dit laatste aan de gemeenteraad, het college van B&W, gedeputeerde staten of de verschillende ministers. Met een Wob-verzoek kan iedereen – zonder daarvoor een reden op te geven – documenten bij de overheid opvragen. Onder document wordt verstaan: een bij een bestuursorgaan berustend schriftelijk stuk of ander materiaal dat gegevens bevat. Daarvoor maakt het niet uit of de informatie is geschreven (zoals in een vergaderstuk, beleidsdocument of een e-mail). Ook een film, foto of een geluidsopname valt onder de Wob.

Ook WhatsApp-berichten en sms-berichten zijn documenten

In de kwestie die aan de Raad van State werd voorgelegd, vond de minister dat sms- en Whatsapp-berichten vergelijkbaar zijn met en een alternatief vormen voor telefoongesprekken en mondeling overleg. Daarom zouden deze volgens de minister niet onder het documentbegrip van de Wob vallen en dus niet openbaar hoeven te worden gemaakt. Alleen wanneer de inhoud daarvan wordt bewaard – zoals in een telefoonnotitie – is dat volgens de minister anders.

De Raad van State oordeelt echter anders: zij overweegt dat volgens de wetsgeschiedenis een ruime betekenis aan het begrip ‘document’ moet worden toegekend. In vergelijking met geluidsbanden, cd-rom’s, fotomateriaal en e-mail-berichten vindt de Raad van State dat ook een sms- of WhatsApp-bericht materiaal is dat gegevens bevat. Daarom zijn ook dit soort berichten documenten in de zin van de Wob. Zij zijn niet één op één de vervangers van telefoongesprekken, omdat met behulp van sms of WhatsApp ook andere documenten meegestuurd kunnen worden. De berichten lijken daarom in functie en gebruik meer op e-mail, dan op telefoongesprekken.

Daarnaast vindt de Raad van State dat zowel berichten die staan op werktelefoons als op privételefoons, onder de Wob vallen. Als het bericht op een privételefoon staat, hoort het volgens de Raad van State wel te berusten bij het bestuursorgaan. Volgens de Raad van State is dit niet anders dan de situatie waarin een ambtenaar een fysiek document mee naar huis zou nemen.

Pas op: ook berichten aan de overheid zijn opvraagbaar!

Gelet op deze uitspraak is het van belang goed te realiseren dat ook berichten op privételefoons onder de Wob vallen en dus door burgers opvraagbaar zijn. De Raad van State geeft zelf al aan dat bestuursorganen werkprotocollen kunnen opstellen voor de omgang met berichten op privé-telefoons. Het is beter dit te vermijden. Dit wordt ook door de VNG geadviseerd.

Echter: voor burgers en bedrijven die contacten onderhouden met ambtenaren en bestuurders, is het met deze uitspraak ook opletten. Ook documenten die afkomstig zijn van derden die niet tot de overheid behoren, kunnen namelijk worden aangemerkt als documenten in de zin van de Wob. Wie met de overheid schrijft, mailt, maar dus ook appt of sms’t moet er rekening mee houden dat zijn berichten onder de Wob vallen en openbaar kunnen worden. Deze bijdrage werd geschreven door: mr. Rick Jongen, sectie Vastgoed & Overheid (rjongen@thuispartners.nl)

Algemene voorwaarden Disclaimer Privacyverklaring