De Rotterdamwet komt naar Heerlen. Demissionair minister Mona keijzer heeft de gemeente toestemming gegeven om deze wet toe te passen. Het gaat om wijken waar de leefbaarheid en veiligheid al jaren onder druk staan. Kerkrade en Brunssum gaan een gelijkluidende aanvraag indienen om te voorkomen dat er een ‘waterbedeffect’ ontstaat in Parkstad.
Wat is de Rotterdamwet?
De Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (Wbmgp), in de praktijk vaak de ‘Rotterdamwet’ genoemd, is een landelijke wet waarmee gemeenten, onder strikte voorwaarden, de instroom van nieuwe bewoners in specifieke wijken kunnen sturen. Doel daarvan is de leefbaarheid en veiligheid te verbeteren.
Met deze wet kan een gemeente in aangewezen gebieden de instroom van woningzoekenden met een zwakke sociaaleconomische positie beperken. Ook kan voorrang worden gegeven aan woningzoekenden met bepaalde kenmerken, bijvoorbeeld omdat zij werk hebben of een opleiding (volgen). Verder biedt de wet de mogelijkheid om woningzoekenden met een geschiedenis van ernstig overlastgevend of crimineel gedrag te weren.
Wie in een aangewezen buurt een woning wil huren, heeft eerst een huisvestingsvergunning nodig; zonder vergunning geen huurcontract.
Hoe werkt dit in de praktijk
De gemeenteraad legt de regels vast in een huisvestingsverordening. Daarin staat nauwkeurig omschreven in welke buurten de Rotterdamwet geldt en welke voorwaarden worden gehanteerd bij de beoordeling van een aanvraag.
Bij de aanvraag van een vergunning kan de gemeente aanvullende gegevens opvragen, bijvoorbeeld een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) of informatie van de politie. Als uit die gegevens blijkt dat iemand herhaaldelijk voor ernstige overlast heeft gezorgd, kan de vergunning worden geweigerd. In bepaalde gevallen kan het college van burgemeesters en wethouders toch besluiten een vergunning te verlenen, wanneer weigering tot een onredelijke uitkomst zou leiden (de zogenoemde hardheidsclausule).
De toepassing van de Rotterdamwet geldt telkens voor een periode van maximaal vier jaar. Daarna moet de maatregel worden geëvalueerd en verlenging kan alleen plaatsvinden met toestemming van de minister.
Waarom in Heerlen?
Heerlen krijgt deze bevoegdheid vanwege een opeenstapeling van problemen. Na de mijnsluitingen is in delen van de stad structurele armoede ontstaan. Daarbij komen hoge werkeloosheid, een verouderde en goedkope woningvoorraad en, zeker de laatste jaren, een instroom van woningzoekenden uit andere delen van het land (Randstedelijke gemeenten verwijzen actief naar Heerlen).
In sommige wijken komen armoede, criminaliteit en overlast daardoor in sterke mate samen. De problemen zijn groot, hardnekkig en van een zodanige omvang dat het Rijk ze ‘on-Nederlands’ noemt. Met de Rotterdamwet wil men deze concentratie doorbreken en de wijken weer stabieler en leefbaarder maken.
Belangrijk is dat de wet niet in heel Heerlen gaat gelden, maar uitsluitend in de aangewezen gebieden. In het besluit is vastgelegd dat de Rotterdamwet gaat gelden in 19 buurten en 44 straten. Het betreft de buurten Terschuren, Hoensbroek-Centrum, Nieuw Lotbroek-Zuid, De Koumen, Weggebekker, Uterweg, Nieuw-Einde, Versiliënbosch, Vrieheide, Passart, Heerlerheide-Kom, Zeswegen, Schandelen, Hoppersgraaf, Meezenbroek, Schaesbergerveld, Eikenderveld, Dr. Schaepmanplein en omgeving, en Dr. Nolensplein en omgeving.
De 44 aanvullende straten zijn te raadplegen in bijlage I van het Besluit aanvraag ‘Rotterdamwet’ (Wbmgp) gemeente Heerlen [https://open.overheid.nl/documenten/0074e9d4-0cde-4f47-9d51-b23077597523/file]. In de rest van de stad blijft de reguliere wijze van woningtoewijzing van kracht.
Ingrijpend, maar wettelijk begrensd
Juridisch is de Rotterdamwet een vergaande maatregel. De wet beperkt de vrijheid van huisvesting en raakt zowel de privacy van woningzoekenden als het eigendomsrecht van woningeigenaren. Daarom is de toepassing ervan streng begrensd. De wet mag alleen worden toegepast in aantoonbare probleemgebieden, de minister moet vooraf toestemming geven en tegen de besluiten over een huisvestingsvergunning staat steeds de mogelijkheid van bezwaar/beroep open.
Zo wordt de Rotterdamwet in Heerlen een stevig, maar begrensd instrument: de overheid kan gericht sturen op wie er in de meest kwetsbare wijken komt wonen, met als doel de buurten veiliger en leefbaarder te maken, terwijl de rechtsbescherming van woningzoekenden in stand blijft.